عباس زریاب خویی

عباس زریاب خویی

|ایرانی
date of birth : 1297/4/22 | date of death : 1373/11/14
متولد 22 تیر 1297، خوی،ادیب،نویسنده. استاد، مورخ، محقق و مترجمی چیره دست بود و بر معارف ایران،اسلام، فلسفه، تاریخ، ادبیات عرب و زبان شناسی تسلط بی مانندی داشت.

تاريخ تولد، محل تولد، هنگام تولد:

در 22 تیر سال 1297 در خوی به دنیا آمد.

پدر: علي
مادر:-
برادر: -
خواهر:-
همسر:-
فرزندان:-

دوران زندگي:

از همان اوان كودكي استعداد و حافظه نيرومند زرياب موجب حيرت دوستان و همكلاسيهايش شده بود. پس از پايان دوره اول دبيرستان به علت عدم امكان ادامه تحصيل در خوي ناگزير به ترك تحصيل شد، ولي به فراگيري زبان عربي و علوم ديني پرداخت .

قم:

سپس به قم رفت و از محضر علمای بزرگ آن دیار از جمله شیخ صادق فراحی، محقق داماد، سید احمد خسرو شاهی ، حضرت امام خمینی(ره)، سید صدر الدین صدر، سید محمد تقی خوانساری و سید محمد حجت کمره ای بهره جست.

آشنایی با سید حسن تقی ‌زاده:

سپس به تحصیلات دانشگاهی روی آورد. در کتابخانه مجلس شورای ملی بود که با سید حسن تقی ‌زاده آشنا شد و مورد توجه خاص او قرار گرفت. بدین گونه بود که پس از تأسیس مجلس سنا و انتخاب تقی‌زاده به ریاست آن در سال ۱۳۲۸ و تأسیس کتابخانهٔ مجلس سنا، محل خدمت عباس زریاب خویی به این کتابخانه منتقل شد و چندی بعد به‌ عنوان مدیر کتابخانهٔ مجلس سنا معرفی شد.

آلمان و آمریکا:

پس از اخذ درجه لیسانس از دانشگاه تهران، با استفاده از بورس تحصیلی به دانشگاه ماینس آلمان اعزام شد و به ادامه تحصیل در آنجا پرداخت. سپس به ایران بازگشت و در سال ۱۳۴۱به دعوت پرفسور هنینگ به آمریکا رفت و در دانشگاه برکلی(کالیفرنیا) به تدریس پرداخت .

فعالیتهایش در ایران:

در سال ۱۳۴۳ به ایران عزیمت نمود و با سمت استادی در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران به تدریس تاریخ پرداخت. از آنجا که در رشته‌های دیگر مانند ادبیات فارسی، ادبیات عرب، فلسفه، زبان‌شناسی و معارف اسلامی صاحب‌نظر بود، تا سال ۱۳۵۷ که در دانشگاه تهران اشتغال داشت، در اغلب این رشته‌ها تدریس و سخنرانی می‌کرد.
استاد زریاب خوئی مورخ، محقق و مترجمی چیره دست بود و بر معارف ایران،اسلام، فلسفه، تاریخ، ادبیات عرب و زبان شناسی تسلط بی مانندی داشت و به سبب آگاهی به زبانهای عربی، آلمانی، انگلیسی و فرانسوی به منابع دست اول دسترسی داشت.
دکتر در طول زندگی پربرکت خود در بسیاری از مجامع علمی طراز اول ایران از جمله؛انجمن فلسفه، بنیاد فرهنگ ، فرهنگستان تاریخ و بنیاد شاهنامه فردوسی عضویت داشت و با بنیادهای دایره المعارف نویسی همکاری می کرد که حاصل آن درج دهها مقاله تحقیقی علمی در مجلات ادبی گوناگون بود.
همچنین عضو مجامع بین المللی فرهنگی، انجمن بین المللی شرق شناسی آلمان و انجمن بین المللی کتیبه های ایرانی در انگلستان بود و در دهها کنفرانس بین المللی داخل و خارج از کشور مقالاتی در ارتباط با تاریخ و فرهنگ ایران ارائه نمود.
فراغت ایام بازنشستگی، او را مدتی به کنج خلوت دلخواستهٔ پژوهش کشاند، ولی هنگامی که بنیاد دایرةالمعارف اسلامی و مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی و دایرةالمعارف تشیع تأسیس شد، بر همهٔ اهل علم و معرفت معلوم بود که هر دایرةالمعارفی در این زمینه‌ها بدون همکاری پرثمر زریاب ناقص خواهد بود. از این رو بود که همه،خاضعانه دست کمک به سوی او دراز کردند و از او درخواست همکاری کردند. زریاب با دل و جان با سازمان‌های علمی نامبرده به همکاری پرداخت و مقالاتش زینت‌بخش این دایرةالمعارف‌هاست

تحصيلات و مدارك علمي:

لیسانس از دانشکده الهیات دانشگاه تهران
دکتری تاریخ از دانشگاه ماینس آلمان

مسئوليت و مقام ها:

  • تدریس در دانشگاهها
  • عضو انجمن فلسفه
  • عضو بنیاد فرهنگ
  • عضو فرهنگستان تاریخ
  • عضو بنیاد شاهنامه فردوسی
  • همکاری با بنیاد دایره المعارف نویسی
  • عضو مجامع بین المللی فرهنگی
  • عضو انجمن بین المللی شرق شناسی آلمان
  • عضو انجمن بین المللی کتیبه های ایرانی در انگلستان
  • مدیر کتابخانهٔ مجلس سنا

آثار :

  • اطلس تاریخی ایران، زیر نظر سید حسین نصر، احمد مستوفی و عباس زریاب، تهران ۱۳۵۰
  • تاریخ ساسانیان، تهران ۱۳۵۴
  • بزم ‌آورد، شصت مقاله دربارهٔ تاریخ، فرهنگ و فلسفه، تهران ۱۳۶۸
  • آئینه جام، شرح مشکلات دیوان حافظ، تهران ۱۳۶۸
  • سیره رسول الله، بخش اول: از آغاز تا هجرت، تهران ۱۳۷۰
  • کتاب الصیدنه فی الطب، نوشته ابوریحان بیرونی (تصحیح و تحشیه و مقدمه)، تهران ۱۳۷۰
  • روضة الصفا، نوشته محمد بن خاوندشاه بلخی، تهذیب و تلخیص، دکتر عباس زریاب، ۲ مجلد، تهران ۱۳۷۳
  • شط شیرین پر شوکت، منتخبی از مقالات استاد عباس زریاب خویی به اهتمام حمیدرضا(میلاد)عظیمی، نشر مروارید، چاپ اول ۱۳۸۷، قیمت ۱۴۸۰۰
  • Der Bericht uber die Nachfolger Timurs aus dem ta’rich kabir des Gafar ibn Muhammad al_Husaini, Mainz 1960

ترجمه :

  • تاریخ فلسفه، ویل دورانت (ترجمه از انگلیسی)، تهران ۱۳۳۵
  • لذات فلسفه، ویل دورانت (ترجمه از انگلیسی)، تهران ۱۳۴۴
  • تاریخ ایرانیان و عربها در زمان ساسانیان، تئودور نولدکه (ترجمه از آلمانی)، تهران ۱۳۵۸ (Das iranische Nationalepos / von Theodor Nöldeke)
  • دریای جان، هلموت ریتر (ترجمه از آلمانی، با همکاری مهرآفاق بایبردی)، تهران ۱۳۷۴، ج ۱
  • ظهور تاریخ بنیادی، فریدریش ماینکه (ترجمه از آلمانی)

تاريخ فوت، محل فوت، هنگام فوت، محل دفن:

در ۱۴ بهمن سال ۱۳۷۳ در تهران درگذشت و در بهشت زهرا به خاک‌سپرده شد.

منابع:
ویکی پدیا
http://www.forum.rapidper.com
http://www.forum.98ia.com
http://vista.ir
http://www.aftabir.com