کیا ابوالحسن کوشیار گیلانی

کیا ابوالحسن کوشیار گیلانی

| ایرانی


    

متولد نیمه دوم قرن چهارم، گیلان، اخترشناس. رساله حسابش با عنوان "اصول حساب الهند با عیون الاصول فی الحساب" است که چهار نسخه خطی آن در استانبول، تهران، بمبئی و قاهره برجای مانده است.

تاريخ تولد، محل تولد، هنگام تولد:

در نیمه دوم قرن چهارم در استان گیلان به دنیا امد.

پدر: لبان باشهری گیلی
مادر:-
برادر: -
خواهر:-
همسر:-
فرزندان:-

شهرت ، كنيه و لقب:

لقب:کیا شهرت:کوشیار گیلانی

دوران زندگي:

هم روزگار و همنشین ابوریحان بیرونی بود. سعدی در باب چهارم بوستان او را دانای گردن ‌فراز خوانده ‌است. لقب کیا که در نامش به ‌کار رفته در روزگار پیشین در گیلان نه تنها برای سیاست‌ مردان بلکه برای دانشمندان بزرگ نیز به ‌کار می‌رفت.کوشیار نقشی مهم در تاریخ ریاضیات داشته و کاربرد تابع تانژانت، شرح کامل دستگاه موضعی شصت‌ گانی و نوشتن اعداد صحیح و کسری برای نخستین بار، از کارهای اوست. وی اخترشناس وشمگیر و قابوس بن وشمگیر بود. نامش در موارد متعددی در متنهای ادبی، تاریخی و علمی فارسی نیز دیده می‌شود. نوشتار اخترشناسی اش به نام «زیج جامع» از نوشته‌های بسیار نامدار اوست. در این کتاب طول اوج خورشید و جدول مختصات ستارگان ثابت را محاسبه کرده ‌است. از دیگر آثار برجسته اش رساله‌هایش در ستاره‌شناسی و اسطرلاب است. در ابداع شکل مغنی (قضیهٔ سینوس‌ها) سهیم بوده و بنا به گفته بیرونی نام شکل مغنی را او برای این قضیه اختیار کرده ‌است. کوشیار بررسی توابع مثلثاتی را که توسط بوزجانی و بتانی شروع شده بود پیگیری کرد و در تکمیل آن ها کوشید. بوزجانی و بتانی در آثار خود فقط جدول های جیب و ظل مبسوط را فراهم آورده بودند اما کوشیار جدول ظل معکوس را نیز حساب و تهیه کرد. این توابع را درجه به درجه و در بیشتر موارد با سه رقم شصتگانی حساب کرده است. رساله حسابش با عنوان "اصول حساب الهند با عیون الاصول فی الحساب" است که چهار نسخه خطی آن در استانبول، تهران، بمبئی و قاهره برجای مانده است. این کتاب، هم از لحاظ نقش تاریخی که در گسترش حساب هندی داشته و هم به خاطر تاییدش در پیدایش و تثبیت اصطلاح های ریاضی، در تاریخ ریاضیات اهمیت کم نظیری دارد. از سال 1965 میلادی نیز این کتاب به زبان های انگلیسی، فرانسوی، فارسی، روسی و عبری ترجمه شد.

آثار :

  • همه آثاری که از این دانشمند به جا مانده، به زبان علمی آن دوران در شرق یعنی زبان عربی است البته بخشی از آثار او در گذشته‌های دور به فارسی ترجمه شده و دست‌نویس‌های آن موجود است.
  • اصول حساب الهند،
  • زیج جامع، در اخترشناسی
  • زیج بالغ، در اخترشناسی
  • مجمل الاصول فی احکام النجوم، به نام «المدخل فی صناعة احکام النجوم» یا «اربع مقالات»
  • کتاب الاسطرلاب و کیفیة عمله و اعتباره علی التمام و الکمال
  • رساله فی الابعاد و الاجرام
  • کتاب الاسطرلاب
  • تجرید اصول ترکیب الجیوب
  • احکام سهمیات
  • لامع فی امثلة الزیج الجامع

تاريخ فوت، محل فوت، هنگام فوت، محل دفن:

احتمالا در اوائل قرن پنچم درگذشت.

نقل قول و خاطرات:

پروفسور خورشید فیض عبدالله زاده( استاد دانشگاه تاجیکستان): «این استاد برجسته گیلانی که نام و آوازه آن در سطوح ملی و بین المللی مطرح شده است، نقش بسزایی در علوم نجوم و اخترشناسی داشته است». وی از کوشیار گیلانی به عنوان علامه بزرگ ایران و میراث علمی آن یاد کرد و گفت:« این دانشمند بزرگ همانند سایر دانشمندان ایرانی چون خواجه نصیرالدین طوسی و ابوریحان بیرونی از مفاخر دنیا محسوب می شوند».

منابع:
ویکی پدیا
http://www.gilannews.ir
http://wiki.avastarco.com
http://vista.ir

آلبوم عکس
ستاره شناس
ستاره شناس
ستاره شناس
ستاره شناس
ستاره شناس
ستاره شناس
ستاره شناس
ستاره شناس
ستاره شناس
ستاره شناس
top arrow