شاپور بختیار

شاپور بختیار

| ایرانی


تولد :1293/4/4   |   وفات :1370/05/15

متولد 4 تیر سال 1293، چهار محال و بختياری،در سال 1357 به نخست وزیری منصوب شد و خود را مرغ طوفان معرفی کرد، آخرین نخست وزیر دوره پهلوی بود.

تاريخ تولد، محل تولد، هنگام تولد:

در 4 تیر سال 1293 شمسی در خانواده ای سرشناس از ايل بختياری در چهار محال و بختياری،به دنیا امد.

پدر: محمدرضا معروف به «سردار فاتح»
مادر: ناز بيگم
برادر: -
خواهر:-
همسر:مدلین(فرانسوی)، شهین تاج بختیار
فرزندان: گیو، فرانس، پاتریک، ویوین( از همسر فرانسوی) گودرز از همسر ایرانی

شهرت ، كنيه و لقب:

شهرت: مرغ طوفان

دوران زندگي:

خانواده وی از زمان صفويه رياست ايل بختياری در چهار محال و بختياری را بر عهده داشت. شاپور بختيار زمانی که هفت ساله بود، مادر خود را از دست داد و در سال ۱۳۱۳ که اوج قدرت رضاشاه بود، پدرش همراه با چند تن از سران ايل بختياری به اتهام مبارزه عليه دولت مرکزی اعدام شدند. تحصيلات ابتدايی خود را در خانه پدری و دوران دبيرستان را تا کلاس سوم در اصفهان سپری کرد. سپس برای ادامه تحصيلات به بيروت رفت و از يک مدرسه شبانه روزی فرانسوی ديپلم متوسط گرفت. در سال ۱۳۱۳ به دليل مرگ پدرش به تهران بازگشت ولی دو سال بعد عازم پاريس شد. خودش میگوید:«هنگامی كه من در كار نام نویسی در مدرسه "لوئی لوگران" بودم، جنگ داخلی اسپانیا آغاز شده بود و این سر آغازی برای زندگانی سیاسی من بود.

زندگی سیاسی:

من ، از چگونگی كودتای فرانكو علیه یك حكومت قانونی یعنی رژیم جمهوری خواهان به سختی رنج می بردم و از همین رو با گروهی از هم باوران خود در تظاهرات و زد و خورد هائی كه بسود جمهوری خواهان بود شركت میكردم. با درگیر شدن جنگ جهانی دوّم به راستی تولد سیاسی من صورت پذیرفت و از آن پس بستر حركت اندیشه سیاسی من روشن و استوار باقی ماند.

دوران سربازی:

درسال 1939بطور داوطلب در رژیمان سوّم "اورلئان" بخش توپخانه 75 بصورت شاگرد افسر به خدمت سربازی درآمد و به نقطه ای در 20 كیلومتری غرب فونتن بلو برای آموزش سپاهی گری اعزام شد. دیری نگذشت كه واحد ما به نقطه ای پشت خط ماژینو منتقل شد. درحمله دهم مه هیتلر به خط ماژینو و محاصره سپاهیان ما با هزاران زحمت توانستند از سمت راست پاریس به سوی بخشهای مركزی فرانسه و از آنجا به نزدیكی های مرزهای پیرنه عقب بنشینند.

پاریس:

پس از خدمت سربازی، برای ادامه تحصیل به پاریس رفت و در رشته دكترای دولتی حقوق نام نوشت، درسال 1942 از این رشته نیز فارغ التحصیل شد و با آن كه ناگزیر به اقامت در فرانسه شد و این اقامت تا سال 1945 بطول انجامید، این دوران را وقت گم شده بود، زیرا با تكیه بر تجربه هائی كه داشت اندیشه سیاسی او روز به روز بارور تر میشد. در این دوران با دوستان هم مدرسه ای سابق به نهضت مقاومت فرانسه پیوستند. از جمله دوستانی كه در این دوران یافت یكی فلیكس گایار بوده كه بعد ها برای مدت كوتاهی نخست وزیر جمهوری چهارم فرانسه شد.

ایران:

هنگامی كه به ایران آمد، ایران هنوز در اشغال نیروهای متفقین بود و رویداد آذربایجان كه از پیش آمدهای تاریك تاریخ معاصر ایران است هنوز پایان نگرفته بود. چند ماهی از ورودش به ایران گذشته بود كه در وزارتخانه نوبنیادی به نام وزارت كار درخدمت دولتی وارد شد. ولی به دنبال دو مأموریت مهم اداری با وزیران وقت درگیر شدو این درگیری با دولت های وقت ادامه داشت.

جنبش ملی كردن صنعت نفت:

با آغاز جنبش ملی كردن صنعت نفت به رهبری دكتر محمّد مصّدق وی ، با تمام نیرو و توان خود از این جنبش پشتیبانی كرد و در این دوران به چشم خود میدیدكه چگونه دربار و عناصر ضد ملی برابر مصدّق ایستاده اند و با یك دیگر همكاری میكنند. پس از كودتای 28 مرداد 1332 و سقوط حكومت دكتر مصدّق با آنكه منسوبان نزدیكی در رژیم حاكمه ایران داشت و از آن جمله ملكه وقت ایران با من خویشاوندی داشت، از پذیرفتن هر مسئولیتی در آن رژیم چشم پوشیدو خانه نشین شد و بطور مخفی با دستگاه حاكمه وقت مبارزه كرد. در این مبارزات با دوستانی چون آیت الله موسوی زنجانی و آقای مهندس مهدی بازرگان و گروهی دیگر از اعضای حزب ایران همكاری داشت.

زندان:

در اواخر سال 1332 از طرف دستگاه حاكم زندانی شد و پس از چند ماه به بختیاری ، زادگاه خود تبعید گردید. به سال 1333 به تهران بازگشت و باردیگر به زندان افتاد و دریك دادگاه فرمایشی به سه سال زندان محكوم شد. پس از گذراندن دوران سه ساله محكومیت در زندان بار دیگر ناگزیر تهران را ترك كرد.

پیشنهاد همكاری:

دولت وقت بار دیگر به او پیشنهاد همكاری داد با این شرط كه دست از مبارزه و فعالیت سیاسی بردارد اما نظر آنان در اندیشه وی خیال خامی بیش نبود و با راه او كاملا" مغایر بود. تنها راه شرافتمندانه را برای دستیابی به پیروزی همان راهی میدانست كه پیش از آن پیموده بود.

سامان دادن جبهه ملی:

او و دوستانش بار دیگر جبهه ملی را سامان دادند و فعالیتهای خود را درسالهای 38 و 39 از سر گرفت و تا سال 1345 سه بار دیگر زندانی شد . درسالهای بعد ، برای سامان دادن به زندگی آشفته خود و خانواده اش ناگزیر در شركتهای مختلف خصوصی كاری دست و پا میكرد و مزدی میگرفت. این وضع چندی ادامه داشت و كشور راهی به سوی نیستی می پیمود و او كه نمی توانست در برابر این رویداد خاموش باشد بار دیگر درسال1354 با گروهی از همرزمان دیرین گرد آمدند و سازمان امنیت و دربار در نهایت سنگدلی و بی رحمی این سازمان را كه برای بر پا داشتن آن تلاش میكرد در هم می كوفت ؛تا آن كه درسال 1356 نامه ای سرگشاده كه به امضاء او و دو تن از یارانش بود به شاه فرستادند.

نامه به شاه:

این نامه مؤدبانه نوشته شده بود ولی در نهایت استواری، شاه را از بی پروائی به قانون اساسی كه در وفاداری به آن سوگند یاد كرده بود، برحذر میداشت. آنها از شاه خواسته بودند كه سلطنت خود را بر پایه قانون اساسی استوار كند و از حكومت چشم بپوشد تا مگر فساد روز افزون دستگاه حكومتی بهبود یابد و بی رحمی های دستگاه ساواك برای نگاهداشتن چنان حكومتهائی از میان برود.آنها به شاه بر قراری انتخابات آزاد را پیشنهاد كرده بودند، اما شاه براه خود میرفت و ما را گروهی منفی باف، مزدور بیگانه و مرتجع می شناخت.

نخست وزیر:

او درشانزدهم دیماه 1357 به مقام نخست وزیری در آمد با این شرایط كه وزیران را خود برگزیند، زندانیان سیاسی همگی آزاد شوند، دستگاه ساواك برچیده شود، بنیاد پهلوی به دولت واگذار شود، كمیسیون شاهنشاهی منحل و تكالیف آن به دادگستری محوّل شود و از همه مهمتر شاه ایران را ترك گوید». بختیار علی‌رغم مخالفت جبههٔ ملی و بدون توجه به رأی شورای مرکزی مبنی بر خوداری اعضا از پذیرش نخست‌وزیری این سمت را قبول کرد. بختیار دولت خود و برنامهٔ آن را در ۲۰ دی ۱۳۵۷ به مجلسین (شورای ملی و سنا) معرفی کرد. در ۲۶ دی ۱۳۵۷ به همراه وزرایش با ۱۴۹ رأی موافق، ۴۳ رأی مخالف و ۱۳ رأی ممتنع از مجلس رأی اعتماد گرفت. مجلس شورای ملی قبلاً به او رأی اعتماد داده بود. تنها دقایقی پس از اخذ رأی اعتماد محمدرضا پهلوی که در فرودگاه انتظار می‌کشید، به همراه فرح پهلوی از کشور خارج شد. در آخرین لحظات خروج شاه از ایران، بختیار به وی اطمینان داد که تمام تلاش خود را برای حفظ کشور به کار بندد.

طرد از جبهه ملی:

با توجه به عدم تمکین از این موضوع او از جبههٔ ملی طرد شد و تمامی اعضای آن در رأی‌گیری که در این خصوص به عمل آمده بود، (حتی بدون رأی ممتنع) رأی به اخراجش از جبههٔ ملی و حزب ایران دادند. بسیاری از دوستان و هم‌حزبی‌ها او را خائن و سلطنت‌طلب خواندند و او را متهم کردند که با نخست‌وزیر شدنش اعتبار و حیثیت جبهه ملی و خط مصدق را از بین برده و تک‌روی کرده ‌است و این در حالی بود که به اعتقاد بختیار، وی به هدف حزبی، که کسب قدرت از طریق مخالفت قانونی است،پایبند بود و وقتی که بالاترین منصب قانونی ممکن در دولت پهلوی به او پیشنهاد شده بود، دلیلی برای امتناع از پذیرش نمی‌دید. پس از این که یاران حزبی قدیمیش را رفیقان نیمه ‌راه دید، با توجه به دشواری انجام وظیفه در پیامی در دی ‌ماه ۱۳۵۷، دست همیاری به سوی مردم دراز کرد و در انتهای پیامش بیتی از چکامه مرغ طوفان غلامعلی رعدی آذرخشی چاشنی کرد که
من مرغ طوفانم نیاندیشم ز طوفان/ موجم، نه آن موجی که از دریا گریزد
اشاره وی به این شعر باعث شد که بعدها هم موافقان و هم مخالفان او از او با عنوان مرغ طوفان یاد کنند.

احیای مشروطهٔ پارلمانی:

نه به نظام آریامهری تن داد و نه به طرح جمهوری اسلامی. او در تقابل با این دو، راه‌حل سومی را که همان برقراری نظامی دموکراتیک، دولتی سکولار و قانونمند‌، احیای مشروطهٔ پارلمانی و اجرای تمام و کمال قانون اساسی مشروطه بود، پیش روی ملت قرار داد. برخلاف دوستان و رهبران جبههٔ ملی که با موج انقلاب و امام خمینی همراه شدند، تز فکری و موجودیت جمهوری اسلامی را رد کرد و تلاش خود را برای جلوگیری از استقرار این نوع حکومت آغاز نمود.

مبارزات سیاسی:

شاپور پس از انقلاب در ایران ۶ ماه زندگی مخفیانه‌ای داشت اما در این مدت هم از مبارزات سیاسی دست برنداشت. در عید نوروز به وسیلهٔ کاست پیامی فرستاد و ۲ ماه بعد هم در جهت مبارزه با حکومت ایران پیامی دیگر فرستاد.در این مدت حتی یک کنفرانس مطبوعاتی هم تشکیل داد. به کمک سازمان‌های اطلاعاتی خارجی و دوستانش در میانهٔ فروردین ۱۳۵۸ به فرانسه رفت و در آن‌جا نهضت مقاومت ملی ایران را بنیان گذاشت.

نهضت مقاومت ملی:

در این نهضت به مخالفت صریح با جمهوری اسلامی و اقای خمینی پرداخت و به صراحت براندازی نظام فعلی را چارهٔ کار ایران دانست. در فراخوانی در ۱۴ مرداد ۱۳۵۹ از تمامی یاران و هم‌رزمان سابق خود در جبههٔ ملی و کسانی که دغدغهٔ دست‌یابی به اصولی چون آزادی، استقلال، عدالت اجتماعی و دموکراسی به معنای واقعی کلمه، در ایران را دارند خواست که به نهضت مقاومت ملی ایران بپیوندند و مبارزه علیه جمهوری اسلامی ایران را در این راه ادامه دهند. با واسطه‌گری مهدی سمیعی، بختیار و علی امینی و رضا پهلوی درصدد تشکیل اپوزیسیونی با اهداف اصلاح‌طلبی صلح‌آمیز علیه جمهوری اسلامی ایران برآمدند اما به دلایلی که هرگز مشخص نشد، این اتحاد شکست خورد.

کابینه جدید:

بعد از آن بختیار توانست در غرب کابینه‌ای از مخالفان حکومت ایران که توانسته بودند با موفقیت فرار کنند تشکیل دهد. این کابینه به طور مرتب تشکیل جلسه می‌داد و بختیار هم به آن‌ها حقوق پرداخت می‌کرد. هم‌چنین ماهیانه منابع مالی قابل توجهی به شاعران، روزنامه‌نگاران، محققین و نویسندگان تبعید شده به غرب و ۳ تن از سران ایلات و عشایر ایران که در آوارگی به سر می‌بردند، در جهت کمک و حمایت از او و برنامه‌هایش پرداخت می‌کرد. معتقد بود مبارزهٔ سیاسی باید توأمان با ساختار سازی فرهنگی باشد.

چاپ نشریه:

در همین راستا توانست ۲ نشریهٔ قیام ایران و نهضت را به چاپ برساند و هم‌چنین یک برنامهٔ رادیویی در قاهره و بعدها در بغداد و پاریس راه‌اندازی کند.

سرانجام بختیار:

در تابستان ۱۳۵۹ تیمی به رهبری انیس نقاش (یک تبعهٔ لبنانی) اقدام به ترورش کردند که با هوشیاری محافظان بختیار نافرجام ماند. هرچند از این سوء قصد جان سالم به در برد اما در این ماجرا یک پلیس جوان زخمی و فلج شد و یکی از همسایگان خانهٔ بختیار به قتل رسید. انیس نقاش توسط پلیس فرانسه دستگیر و به حبس ابد محکوم شد اما پس از مدتی و در تبادل با گروگان‌های فرانسوی در لبنان از طرف دولت فرانسه مورد عفو قرار گرفت و به جمهوری اسلامی تحویل داده شد. او که در گردباد سهمگيني كه ايران را فرا گرفته بود وارد صحنه سياسي كشور شد، نهايتا جان خود را در اين راه از دست داد.

تحصيلات و مدارك علمي:

در سال ۱۹۳۹ سه ليسانس در رشته های حقوق قضايی، فلسفه و علوم سياسی گرفت و سپس به تحصيل در رشته اقتصاد عمومی پرداخت. دكترای دولتی حقوق در پاریس

مسئوليت ها و مقام ها:

  • عضو نهضت مقاومت فرانسه
  • رخدمت در وزارت كار
  • عضو جبهه ملی
  • نخست وزیر

تاريخ فوت، محل فوت، هنگام فوت، محل دفن:

در ۱۵ مرداد ۱۳۷۰ (برابر با ۶ اوت ۱۹۹۱) شاپور بختیار و منشی وی، سروش کتیبه در خانهٔ مسکونی بختیار در حومهٔ پاریس به قتل رسیدند. ترور توسط گروهی ۳ نفره، فریدون بویر احمدی، محمد آزادی و علی وکیلی‌راد که در قالب حامیان و دوستداران بختیار توانسته بودند به اقامتگاه وی نفوذ کنند صورت گرفت. فریدون بویراحمدی عضو شورای نهضت مقاومت ملی ایران بود و از سال‌ها پیش به منزل بختیار رفت و آمد داشت. با وجود محافظت شبانه‌روزی از خانه و با وجود ۱۳ محافظ مسلح، قاتلان از خانهٔ وی خارج شده و متواری شدند. جسد شاپور بختیار و سروش کتیبه در حدود ساعت ۱۱:۵۰ دقیق صبح روز ۱۷ مرداد ۱۳۷۰ در حالیکه ۴۸ ساعت از مرگ آن‌ها گذشته بود پیدا شد. بعد از چند روز علی وکیلی‌راد در لوزان،سوئیس دستگیر شد و به فرانسه تحویل داده شد.

نقل قول و خاطرات:

به عقیدهٔ لادن برومند و افشین مبصر مهم‌ترین ویژگی‌های بختیار در تمامی دوران مبارزات سیاسیش، ایستادگی در برابر حکومت استبدادی، روح‌الله خمینی و عدم امکان هر گونه سازش با او، احیای مشروطه، اعتقاد و اصرار به اجرای قانون اساسی مشروطه و فدا کردن جان خود در راه ایجاد یک نظام سوسیال دموکرات و آزاد است. بختیار در پیش‌گفتار کتابش، یکرنگی نوشته‌ است پیش از آن‌که خود را ایرانی و پای‌بند مذهب خاصّی بداند، به انسان و انسانیت اعتقاد دارد. فصل‌الخطاب تمام سخنرانی‌هایش این عبارت بود: «ایران هرگز نخواهد مرد.»

منابع:
ویکی پدیا
http://www.radiofarda.com
http://kherad.blogfa.com
http://ettehadesabz.wordpress.com
http://generaleshop.com
http://fa.wikisource.org

گالری تصاویر
شاپور بختیار
شاپور بختیار
شاپور بختیار
شاپور بختیار
شاپور بختیار
شاپور بختیار
شاپور بختیار در کنار محمدرضا شاه در روز معرفی کابینه خود
شاپور بختیار در کنار محمدرضا شاه در روز معرفی کابینه خود
شاپور بختیار
شاپور بختیار
شاپور بختیار همراه با فرزندانش. از راست: ویویان، فرانس و گیو
شاپور بختیار همراه با فرزندانش. از راست: ویویان، فرانس و گیو
نوری زاده در كنار شاپور بختیار
نوری زاده در كنار شاپور بختیار
شاپور بختیار درکناررخانواده
شاپور بختیار درکناررخانواده
شاپور بختیار
شاپور بختیار
شاپور بختیار
شاپور بختیار
سیاستمدار
سیاستمدار
شاپور بختیار
شاپور بختیار
شاپور بختیار
شاپور بختیار
شاپور بختیار
شاپور بختیار
شاپور بختیار در کنار محمدرضا شاه
شاپور بختیار در کنار محمدرضا شاه
شاپور بختیار
شاپور بختیار
سنگ قبر شاپور بختیار
سنگ قبر شاپور بختیار
شاپور بختیار
شاپور بختیار
شاپور بختیار
شاپور بختیار
شاپور بختیار
شاپور بختیار
top arrow