لطفعلی خان زند

لطفعلی خان زند

| ایرانی


تولد :1148   |   وفات :1173

متولد سال 1148، شیراز، پادشاه زندیه. در 15 شعبان سال1168 ه.ش. وی بر تخت نشست. او در سواری و شمشیر زنی و در سایر فنون بی مثل بود.

تاريخ تولد، محل تولد، هنگام تولد:

در سال 1148 خورشیدی در شیراز به دنیا آمد.

پدر: جعفرخان زند
مادر:-
برادر: -
خواهر:-
همسر:-
فرزندان:-

مشخصات فردی:

در جوانی فوق العاده خوش سیما بود. چهره ای جذاب، قامتی کشیده و اندامی چالاک داشت. لطفعلی خان علاوه بر زیبایی، بسیار پر قدرت، راستگو، درستکار و شجاع بود. بسیاری او را بهترین شمشیر زن روزگار شرق می نامند. در سواری و شمشیر زنی و در سایر فنون بی مثل بود.نمی توان مهربانی اش را از یاد برد، همیشه به مردم لبخند می زد و حتی وقتی حاج ابراهیم کلانتر به او خیانت کرد خشمگین نشد.
لطفعلی خان زند مردی بود جوانمرد و صریح الهجه. او دارای اراده ی قوی بود. همانند کریم خان زند خوش خلق و دادگستر و سخی و نیک فطرت و با ترحم و نوع پرور بود و می گفت نمی توانم یک قیافه ی اندوهگین را ببینم و نمی توانم تحمل کنم که من سیر باشم و هم نوعم گرسنه . هنگامی که در شیراز بود بعضی از شب ها لباس مبدل می پوشید تا این که بتواند به طور ناشناس به کسانی که فکر می کرد نیازمند هستند کمک نماید.

عادات و علائق شخصی:

بسیار خدا دوست بود.

دوران زندگي:

پدرش جعفر خان؛هشتمین پادشاه دودمان زند بود.

پادشاهی:

در منابع مختلف چنین آمده که پس از کشته شدن جعفرخان ،بر سر جانشینی او بین امرای زند اختلاف پدید آمد . سرانجام حاجی ابراهیم،کلانتر فارس،سپاهی فراهم آورد و لطفعلی خان را که در آن تاریخ در غرب فارس می زیست،به شیراز دعوت کرد و در 15 شعبان سال1168 خورشیدی( 1203 ه. ق )وی را بر تخت نشاند.

بزرگترین لغزش:

بزرگ‌ترین لغزش لطفعلی خان اعتمادش به حاج ابراهیم کلانتر بود. این مرد به شاه جوان خیانت کرد و دروازه شیراز را به رویش بست و خانواده و زن و بچه و داراییهای وی را دو دستی به خان قاجار سپرد. حاج ابراهیم دارای نفوذ بسیار بود و خویشانش در جاهای گوناگون ایران از تهران تا اصفهان بر سر کارهای مهم بودند. وی از آغاز کار به نامه‌نگاری با قاجارها پرداخته بود.

بر تخت نشستن آغامحمد خان:

هنگامی که لطفعلی خان از فارس دور شد، آغامحمد خان در ذیحجه ۱۲۰۸ در شیراز بر تخت پادشاهی زندیان نشست و نخستین دستوری که داد ویران کردن برج و باروی شیراز یعنی یادگار کریم خان بود.

لطفعلی خان؛دارای شخصیتی افسانه‌ای:

از آنجا که لطفعلی خان دارای ویژگیهای همه‌پسندی چون زیبایی، دلاوری، تسلیم ناپذیری و ایستادگی بیش از اندازه بود و با دغل کاریها و بداقبالی و ناکامی و سرانجام شکنجه ددمنشانه و مرگ رودر رو شده بود،در نزد مردم به شخصیتی افسانه‌ای همچون چهره‌های شاهنامه‌ای تبدیل گشت.

خدمات لطفعلی خان زند:

او اولین کار بزرگی که پیش گرفته بود این بود که سه جاده شوسه بین شیراز و بوشهر و شیراز و بندرعباس و شیراز و بندرلنگه احداث کند. احداث این سه جاده در آن عصر یکی از کارهای بزرگ عمرانی بود که سلاطین پیشین نکرده بودند و دومین کار بزرگی که درصدد بود انجام دهد ساختن سدی روی رودخانه موند بود تا آب آن رودخانه را بر اراضی طرفین رودخانه سوار کند. رودخانه موند رودی است که از کوههای فارس سرچشمه می گرفت و در گذشته بدون استفاده به خلیج فارس می ریخت. اگر آن سد ساخته می شد قسمت وسیعی از فارس که استفاده نشده بود یکی از حاصل خیزترین مناطق محسوب می شد و اگر سه جاده را که می خواست احداث کند به اتمام می رسید بسیار در توسعه آبادی و بازرگانی فارس مؤثر می شد، اما جنگهای لطفعلی خان با آغامحمدخان قاجار مانع از آن شد که آن جوان روشن فکر بتواند آن کارها را انجام دهد.
ساخت آرامگاه حافظ و سعدی در شیراز نیز در زمان او روی داد.

فکر تأسیس بیمه ی اجتماعی:

او در مشرق زمین شاید اولین کسی بود که به فکر تأسیس بیمه ی اجتماعی افتاد.

ذوق ادبی:

در منابع مختلف گفته شده او با این که جوانی دلیر و سلحشور بود، ذوق ادبی داشت و شعر می گفت و چند شعر که از وی باقیمانده نشان می دهد که یک شاعر با استعداد و خوب بوده است.

ایستادگی در برابر آغامحمد خان:

لطفعلی خان را در حالیکه در نبرد با دشمنان،زخمهای سختی بر بازو و پیشانی برداشته بود به کرمان نزد خان قاجار بردند. او که خون بسیاری را از دست داده بود با همان حال نزار در برابر آغامحمد خان ایستاد، بدو سلام نداد و تعظیم نکرد. آغامحمد خان نیز دستور داد که اصطبل ‌بانانش وی را مورد تجاوز قرار دهند. فردای آن روز وی را دوباره پیش خان قاجار بردند، در حالیکه نه هوشی در تن نداشت، آب بدو نداده بودند و وی را بر روی زمین می‌کشیدند. خان قاجار با نیشخند بدو گفت : «هان لطفعلی خان! هنوز هم غرور داری؟» واپسین شاه زند که دیگر توان سخن گفتن نداشت، سرش را بالا برد و با پلنگ دیدگان بدو نگریست و گفت: «من از تو نمی‌ترسم ای فرومایه». این ایستادگی،خان قاجار را به خشم آورد و دستور نابینا کردن او را داد. آغامحمدخان لطفعلی خان را به تهران برد و پس از چندی دستور کشتنش را داد.

بزرگداشت مقام لطفعلی خان:

برای او تصنیفهایی سروده شده که در دل مردم زنده مانده و جهانگردان نیز حتی از آنها یاد کرده‌اند. همچنین امروزه نامش را در برخی شهرها بر خیابانها نهاده ‌ و به ویژه در شیراز خیابانی به نام او نامگذاری شده ‌است.

تاريخ فوت، محل فوت، هنگام فوت، محل دفن:

مرگش را در سال ۱۱۷۳ خورشیدی به دستور اغا محمدخان به روش خفه کردن نوشته‌اند. پیکرش را در امامزاده زید در بازار قدیمی تهران به خاک سپردند.

نقل قول و خاطرات:

  • یکی از تصنیفها که در میان کرمانیان ساخته شده و مردم سالها آن را می‌خواندند:
  • هر دم صدای نی میاد آواز پی در پی میاد
  • لطفعلی خانَم کی میاد؟ روح و روانم کی میاد؟
  • هنگامی که آغا محمد‌خان قاجار به او گفت بر او سجده کند پاسخ داد : من تنها به خدا سجده می کنم.
  • وی درباره شکستهایش از آغا محمد‌خان قاجار سروده‌ است:
  • یا رب ستدی مملکت از همچو منی /دادی به مخنثی، نه مردی نه زنی
  • از گردش روزگار معلومم شد/پیش تو چه دف ‌زنی چه شمشیرزنی

منابع:
ویکی پدیا
http://www.mehrnews.com
http://www.aftabir.com

گالری تصاویر
پادشاه
پادشاه
پادشاه
پادشاه
پادشاه
پادشاه
مزار لطفعلی خان زند
مزار لطفعلی خان زند
top arrow